Examentijd

Het is weer zover: examentijd! Onze cliënten in het VO zitten midden in een spannende periode: hun eindexamenkandidaten vertoeven weer dagenlang in de tot toets-ruimte omgetoverde gymzalen en gaan de – hopelijk – laatste fase van hun middelbareschooltijd aan.
Een bevriende conrector vertelde dat twee toch tamelijk woeste mannen van vwo 6 op hun eerste examen-dag strak in het pak verschenen. “Moet toch wel even, meneer!”, zeiden ze grijnzend, “Je doet niet elke dag examen.” De eerste opkomst naar hun persoonlijke martelkamer moest naar hun idee ‘smashing’ zijn. Dan kon er niets meer mis gaan! Of hij nog wel even een pen voor hen had, die waren ze vergeten.
Maar bij examens loopt niet iedereen er ‘dressed to kill’ bij. De meesten hullen zich in ‘gewone’ kleding, en sommigen willen nog weleens de tips van hun examenstresscoaches (jazeker, die heb je tegenwoordig!) opvolgen: gemakkelijk zittende joggingbroeken en kleding in ‘laagjes’, zodat je zowel op een hete zomerdag als op een frisse regendag bent voorbereid.
Sommige leerlingen zweren bij kauwgom, want door kauwen ga je beter nadenken. Anderen bouwen hun tafel zo vol dat er nauwelijks meer ruimte is om nog te kunnen schrijven. Halve supermarkten worden uitgestald om ervoor te zorgen dat je geen hongerdip krijgt: bakken met boterhammen, pakken drinkyoghurt, flessen cola of water, bananen, marsen, snickers, zakken drop, druivensuiker….. Ze zijn zo druk bezig een rangorde aan te brengen in hun winkel dat de vraag legitiem is of ze nog denken tijd te hebben om tussen het eten door het examen te maken. Maar ze zijn vol vertrouwen: het blijkt niet te gaan om het opeten van alles, maar de gedachte dat er allerlei artikelen zijn waar in hoge nood naar gegrepen kan worden is geruststellend.
En als dan ook nog de blijmoedig lachende examenstresscoach langs de tafels huppelt met een veel te vrolijk klinkend ‘Succes hè, jongens, jullie kunnen het!’, weten we dat de tijden voorgoed veranderd zijn.
Maar als alle kandidaten hun plek gevonden hebben, de conrectoren hun praatje hebben gehouden en de regels en do’s en do not’s nog een keer helder uiteen zijn gezet zit iedereen er klaar voor. Dan is het moment aangebroken dat de pakken geopend moeten worden. Sinds de vorige fraudezaak bij de examens zijn de pakketten met opgaven nu dusdanig verzegeld dat je er welhaast een gereedschapskist voor nodig hebt om ze uit hun omhulsels te halen. Het systeem van examen doen is echter nog steeds hetzelfde – eerst de schoolonderzoeken onder verantwoordelijkheid van de docent, dan de centraal schriftelijke examens die landelijk voor iedereen gelijk zijn. De hulpmiddelen zijn hooguit aan de tijd aangepast: grafische rekenmachines, woordenboeken waar dat eerst niet mocht, laptops voor dyslecten, etcetera. De spiekmethoden vergen een andere instelling van de surveillanten: mobieltjes en iPhones inleveren, smartwatches eveneens, en het is ook handig de meegebrachte woordenboeken te checken. Over een paar jaar zijn er vast nog weer meer nieuwe methoden.
Dat in de afgelopen jaren de inspectie meer dan vroeger de focus op resultaten en rendement legt, heeft het examen een andere lading gegeven en daarmee ook invloed gehad op de lessen. Examentraining wordt bijna als vak op zich gedoceerd, vaak met behulp van externen. Het aantal bureaus dat examentraining, ‘met gegarandeerde slaagkans’ zelfs bij sommige, aanbiedt is enorm gestegen. Er zijn zelfs docenten die hun vak los zien van het geven van examentraining: dat zijn kunstjes die je moet leren om de Cito-aanpak te kunnen volgen.
Maar als het startsein gegeven wordt voor de aanvang van het examen is het elk jaar toch weer hetzelfde: gespannen kandidaten openen hun boekjes en gaan aan de slag. Ze werken voor een volgende stap, het afsluiten van een belangrijke periode in hun leven en de overgang naar een volgende fase.
Examens: een momentopname. Veel belangrijker is de groei die de aankomende schoolverlaters als mens hebben doorgemaakt. Dat wat de school, welke dan ook, als levenslessen heeft meegegeven, zodat ze allemaal voldoende handvatten hebben om de mens te worden die ze willen zijn.
Ook voor docenten en schoolleiding een belangrijk moment: je bent benieuwd naar de resultaten, je leeft mee en je hoopt dat je iedere individuele leerling voldoende bagage meegegeven hebt.
Vanuit Buro Noorderlingen willen wij alle mensen die wij in deze context kennen een hart onder de riem steken: niet niks, deze examens en we hopen dat er voor een ieder een goed resultaat uit voortkomt. Wat dit ook moge zijn.

Leonie Wagenaar